7M02318 Аударма ісі (бейіндік) в Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті

Пәндер

• Мағынаны өзгертудің логико-семантикалық негіздері

  Мақсаты: Мәтіннің негізгі мағынасын анықтап, оны аудармада жеткізу қабілетін дамыту. Мазмұны: Логикалық-семантикалық құрылымдармен практикалық жұмыс; аударма кезінде синтаксистік және лексикалық конструкцияларды түрлендіру; семантикалық эквиваленттерді модельдеу; семантикалық қысу және мәтінді кеңейту жаттығулары; аудармалардағы мағынаның жоғалуы/бұрмалануының нақты өмірлік жағдайларын талдау. Құзыреттіліктер: аударманың жұмыс алгоритмдерін құра білу; семантикалық қысу және мәтінді кеңейту дағдысы; негізгі мазмұнды дәл жеткізу әдістерін меңгеру; семантикалық қателерді анықтау және түзету қабілеті.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Туризм саласындағы аударма

  Мақсаты: Нарық ерекшеліктері мен клиенттердің қажеттіліктерін ескере отырып, туристік мәтіндерді аударуға қабілетті мамандарды дайындау. Мазмұны: Туристік мәтін жанрларымен жұмыс (гидтер, брошюралар, веб-сайттар, аудиогидтер); шетелдік туристке бейімделген аударма жасау; жарнамалық-анықтамалық материалдарды локализациялау; туристік агенттіктерге арналған онлайн контентті аудару; мультимедиялық шешімдерді әзірлеу (субтитрлер, дыбыстық нұсқаулықтар).

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Мәдениетаралық қарым-қатынас және аударма мәселелері

  Мақсаты: Мәдениетаралық коммуникация теориясының қағидаларын нақты аударма тапсырмаларына қолдануды үйрету. Мазмұны: Мәтіндерді мәдени нормаларға практикалық бейімдеу; аударма кезіндегі мәдени кедергілерді анықтау және жою; келіссөздерде, конференцияларда және медиа аудармада вербалды және вербалды емес коммуникация білімін қолдану; түрлі мәдени аудиториялар үшін іскерлік және медиа коммуникацияларды бейімдеу бойынша практикалық тапсырмаларды орындау. Құзыреттіліктер: Аудармаларды мақсатты аудиторияға бейімдей білу; мәдени бейімделу әдістерін меңгеру; мәдениетаралық диалогқа делдалдық жасау дағдысы; мәдениетаралық коммуникациядағы коммуникациялық бұзылыстарды талдау және шешу қабілеті.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Шет тілі (кәсіби)

  Шет тілі (кәсіби) пәні әртүрлі салалардағы кәсіби қызмет үшін қажетті тілдік дағдыларды дамытуға бағытталған. Курс нақты лексиканы, кәсіби терминдерді, сондай-ақ тілді Кәсіби коммуникация контекстінде практикалық қолдануды қамтиды. Магистранттар кәсіби ортада қарым-қатынас дағдыларын үйренеді, соның ішінде іскери хаттар жазу, келіссөздер жүргізу, есептер мен презентациялар жасау.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 3
  

• Аударматанудағы зерттеу әдістері

  Мақсаты: Магистранттарды аударма саласында өз бетінше ізденуге және диссертация жазуға дайындау. Мазмұны: Аударма зерттеу объектісі ретінде: мәтін, процесс, нәтиже; аударма талдау әдістерін таңдау және негіздеу (салыстырмалы және контрастивті талдау, корпус әдістері, сауалнамалар, эксперименттер); мәтіндік корпуспен және электронды аударма деректер базасымен жұмыс істеу; Практикалық тапсырмалар: нақты аударманы талдау әдісін таңдау; шағын зерттеу жүргізу (қате жиілігін талдау немесе терминдік аударма нұсқаларын салыстыру); зерттеу материалдарын ғылыми басылымға дайындау; диссертациялық ұсынысты дайындау: мақсатты, міндеттерді, гипотезаны тұжырымдау және әдістемені таңдау. Құзыреттіліктер: зерттеу әдістерін таңдау және қолдана білу; жанрлық және коммуникативтік жағдаятты ескере отырып, түпнұсқа мен аударылған мәтіндерді салыстыра білу; ғылыми-зерттеу базасын дайындау және диссертация мен мақалалар үшін материалды талдау дағдысы.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Көркем әдебиет аудармашысының тілдік тұлғасы

  Мақсаты: Көркем әдебиет аудармашысының тілдік тұлғасының құрылымдық компоненттерін анықтау және көркем мәтінді практикалық талдау және аудару дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Көркем аударма жазбаша аударманың ерекше түрі ретінде; көркем мәтінді аударушыға қойылатын талаптар; аудармашының тілдік тұлғасының құрылымы мен сипаттамалары (білімі, стилі, мәдени құзыреттілігі); аралық аударманы және оның аудармашы жұмысындағы рөлін талдау; көркем әдебиетті аудару стратегиялары (стильді сақтау, бейімдеу, өтеу, мәдени шындықты жеткізу); әртүрлі жанрдағы (поэзия, проза, драматургия) көркем мәтіндерді аудару; аударма шешімдерін және олардың мәтінді қабылдауға әсерін талдау; көркем аударма сапасын стильдік, образдық және мәдени сәйкестік тұрғысынан талдау. Дамытылатын құзыреттер: аудармашының тілдік тұлғасын лингвомәдениет тұрғысынан сипаттай білу; әртүрлі жанрдағы көркем мәтіндерге аударма стратегияларын қолдану дағдысы; аударма шешімдерін талдау және сыни тұрғыдан бағалау қабілеті; көркем мәтіндерді авторлық ниет пен стильді сақтай отырып аудару мүмкіндігі.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Машиналық аударманың мәселелері

  Мақсаты: Кәсіби тәжірибеде машиналық аударма жүйелері мен CAT құралдарын қолдану дағдыларын дамыту. Мазмұны: Заманауи бағдарламалармен жұмыс (SDL Trados, MemoQ, Smartcat, DeepL және т.б.); өңдеуден кейінгі машиналық аударма; терминологиялық мәліметтер қорын құру; цифрлық технологияларды пайдалана отырып, жұмыс процестерін ұйымдастыру; нақты клиент үшін аударма деректер базасын құру бойынша жобалық жұмыс. Құзыреттері: Аударманы автоматтандыру құралдарын сенімді қолдану; өңдеуден кейінгі дағдылар; компьютерлік технологияларды біріктіру арқылы аударма сапасын арттыру мүмкіндігі; машиналық аударма нәтижелерін сыни бағалау және олардың барабарлығын жақсарту мүмкіндігі.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Аударматанудағы заманауи тенденциялары

  Аударматанудағы заманауи тенденциялары Мақсаты: Қазіргі аударма теориялары туралы түсініктерін дамыту және оларды практикалық есептерді шешуде қолдана білуге үйрету. Мазмұны: Негізгі аударма теорияларының сипаттамасы: тұрақты сәйкестіктер теориясы, эквиваленттілік деңгейлері және Скопос теориясы; когнитивтік-коммуникативтік тәсіл және оның аударма үшін практикалық маңызы; қазіргі аударма мектептерінің (Еуропа, АҚШ, Азия, Қазақстан) әсерін талдау; Құзіреттіліктер: Қазіргі аударма теорияларын талдау және салыстыра білу; әртүрлі елдердегі аударма мектептерін сыни тұрғыдан бағалау дағдысы; теориялық модельдерді практикада қолдана білу.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 5
  

• Менеджмент

  Менеджмент» пәні білімалушыларда келесі құзыреттіліктерді қалыптастыруға бағытталған: менеджмент бойынша соңғы мамандандырылған білімдерді білім берудің әртүрлі салаларында қолдана білу; менеджер және көшбасшысы ретінде үздіксіз кәсіби даму; эмоционалды интеллект және эмоционалды тұрақтылықты; персоналды басқаруда жаңа мазмұнды құрудағы тәжірибеге негізделген әлеуметтік жауапкершілік; басқарудағы кәсіпкерлік дағдылар; цифрлық ортада басқарудың ерекшеліктерін меңгерген менеджер, конструктивті өзара әрекеттесу қабілеттерін және жаһандық сын-қатерлерге бейімделу; стратегиялық шешімдер қабылдау.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 1
  Несиелер - 3
  

• Аударманың ономастикалық мәселелері

  Мақсаты: Жалқы есімдер мен ономастикалық терминдерді аудару дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Ономастика және оның аударма үшін маңызы; антропонимдер мен топонимдерді аудару; ономастикалық терминдерді жеткізудің ерекше аспектілері; көркем әдебиет, тарихи және БАҚ мәтіндеріндегі ономастиканы талдау; ономастикалық аударманың стратегиялары мен әдістері. Дамытылатын құзыреттер: антропонимдерді, топонимдерді және басқа да ономастикалық бірліктерді аудара білу; ономастиканы мәдениетаралық қарым-қатынасқа бейімдей білу; жалқы есімдерді аударудың оңтайлы әдісін таңдау дағдысы.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Аударманың идиоматикалық аспектілері

  Мақсаты: Түрлі жанрдағы мәтіндердегі идиомаларды талдау және аудару дағдыларын дамыту. Мазмұны: Аударматанудағы идиома ұғымы; идиома эквиваленттерінің классификациясы; идиоматикалық бірліктерді аударудың әдістері мен тәсілдері; идиомаларды қолданудағы мәдениетаралық айырмашылықтар. Көркем әдебиет пен публицистикалық мәтіндердегі идиомаларды аудару;Жоба: Ықтимал аударма нұсқалары бар идиоматикалық өрнектер каталогын құру. Дамытушылық құзыреттіліктер: Идиоматикалық сөз тіркестерін аудара білу; функционалдық эквиваленттерді таба білу; идиомаларды мәдени контекстке бейімдеу дағдысы; фразеологизмдердің мағынасы мен образдылығын дәл жеткізу дағдысы. Көркем мәтіндердің лингвистикалық аударма талдауы

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Ауызша аударманы цифрлендіру

  Мақсаты: Ауызша аударманың сапасын арттыру үшін цифрлық технологияларды қолдану қабілетін дамыту. Мазмұны: «Цифрлық аударма» түсінігі және оның қазіргі әлемдегі рөлі; «Адам-машина» жағдайында аудармашы жұмысы; аудармаға арналған цифрлық платформалар (синхронды аударма жүйелері, бұлттық қызметтер); аудармашы қосымшаларды қолдану, сөзді автоматты танумен жұмыс істеу, кейінгі өңдеу; Жоба: Цифрлық технологияларды пайдалана отырып конференцияны имитациялау (онлайн платформаларды қолдану арқылы аударма жасау). Құзыреттіліктер: Ауызша аудармада цифрлық және АКТ құралдарын пайдалана білу; аударма үшін ақпаратты жылдам алу дағдысы; аударма стратегиясын цифрлық ортаға бейімдеу мүмкіндігі.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Көркем мәтінді лингвистикалық және аудармашылық талдау

  Мақсаты: Көркем мәтінді талдау және аударудың практикалық дағдыларын дамыту. Мазмұны: Аударматанудағы көркем мәтіннің түпнұсқа ретіндегі түсінігі. Көркем мәтіндерге лингвистикалық аударма талдауының кезеңдері. Тікелей және жанама аударманың маңызы. Мәтінді мазмұн мен форма тұрғысынан талдау. Түрлі жанрдағы әдеби мәтіндерді аудару және түсіндіру; таңдалған шығарманың аудармасы бойынша аналитикалық есеп дайындау. Дамытушылық құзыреттіліктер: Көркем мәтінге лингвистикалық аударма талдауын жүргізе білу; көркем мәтіндердің жазбаша аудармасын жасау дағдысы; түпнұсқаның көркемдік-мәдени ерекшеліктерін сақтай білу.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 6
  

• Аударматанудың терминологиялық мәселелері

  Мақсаты: Студенттерге аударма терминологиясымен, сөздіктермен жұмыс істеуге үйрету. Мазмұны: Аударма терминологиясының құрылымы мен ерекшелігі; Қазақстандағы және шетелдегі аударма терминологиясын талдау; шағын глоссарийлерді құрастыру тәжірибесі; әртүрлі тілдердегі терминдерді салыстыру; отандық және халықаралық аударматанудағы аударма терминологиялық сөздіктерінің құрылымы мен мазмұны. Дамыған құзыреттер: аударма терминологиялық сөздіктерді, соның ішінде магистрлік диссертацияны жазу кезінде пайдалана білу; шет және ана тіліндегі аударма терминдерінің баламасын анықтау.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Мәтінге алдын-ала аудармашылық талдауы

  Мақсаты: барабар нәтижеге қол жеткізу үшін аударма алдында мәтінді талдау дағдыларын дамыту. Мазмұны: Аударма стратегиясындағы аударма алдындағы талдаудың орны; Талдау факторлары: экстралингвистикалық (қолдану аясы, адресат, жағдай) және мәтінішілік (лексика, синтаксис, стиль); Мәтіннің коммуникативтік мақсатын анықтау; Ақпараттың тығыздығы мен түрін анықтау; Практикалық жағдайлар: Әртүрлі жанрдағы мәтіндерді талдау (көркем әдебиет, заңгерлік, ғылыми, БАҚ); Жобалық жұмыс: Аударма алдындағы толық талдау есебін дайындау және аударманы түсініктемемен аяқтау. Құзыреттіліктер: Аудармаға дейінгі жан-жақты талдау жасай білу; Контекст пен коммуникация факторларын қарастыру мүмкіндігі; Тиісті аударма стратегиясын таңдау мүмкіндігі.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Академиялық жазылым

  Академиялық жазылым пәні тиімді коммуникация дағдыларын жетілдіруге бағытталған, идеяларды анық және ұйымдасқан түрде жеткізуге дағдыландырады. Сондай-ақ сыни ойлау мен аналитикалық дағдыларды дамытуға, ақпаратты бағалауға және негізгі зерттеу дағдыларын үйренуге ықпал етеді. Курстың мақсаты – жалпы академиялық жазылым дағдыларын зерттеу тұрғысынан жетілдіру.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 5
  

• Аударманың тарихы және сыны

  Мақсаты: Әр түрлі елдер мен аймақтардағы аударматану тарихы мен аударма сыны туралы білімдерін дамыту. Мазмұны: Аударматанудың даму кезеңдері; Еуропа, АҚШ, Шығыс Еуропа елдері, Ресей және Қазақстандағы аударма тарихы мен сыны; аударма салалары және олардың сипаттамалары; жетекші ғалымдардың аударма теориясының дамуына қосқан үлесі. Тарихи аудармаларды талдауға машықтандыру (қазіргі нұсқалармен салыстыру); қазіргі сын тұрғысынан аудармаға шолуды дайындау. Дамытылатын құзыреттер: аударматанудың тарихи даму факторларын талдай білу; аударма тарихындағы кезеңдерді қазіргі теориялармен байланыстыра білу; аударма тәжірибесіне сыни тұрғыдан ойлау дағдысы.

  Оқу жылы - 1
  Семестр - 2
  Несиелер - 6
  

• Жарнама аударманың лингвопрагматикалық қызметтері

  Мақсаты: мәтіннің мақсатты аудиторияға әсерін қамтамасыз ете отырып, олардың прагматикалық бағыттылығы мен функционалдық ерекшеліктерін ескере отырып, жарнама мәтіндерін талдау және аудару дағдыларын дамыту. Мазмұны: Жарнама мәтіндерінің прагматикалық қызметі және оны аудармада қалай сақтау керек; Жарнама мәтіндерінің құрылымдық-семантикалық ерекшеліктері; Ауызша және вербалды емес әсер ету құралдары; Жарнама шағын форматты мәтін ретінде: плакаттар, хабарландырулар, ұрандар; Трансформация және қысу аударма кезінде жарнамалық хабарламаны бейімдеу құралы ретінде; Коммуникативті және коммерциялық әсерге жету үшін аударма стратегиялары. Практикалық жағдайлар: Жергілікті нарыққа халықаралық жарнамалық науқандарды аудару; Жарнамалық қабылдаудағы мәдениетаралық айырмашылықтар (батыс және шығыс ықпал ету үлгілерін салыстыру); Жобалық жұмыс: Белгілі бір аудиторияға арналған жарнама мәтінін әзірлеу және аудару (мәдени контекстке бейімделген). Дамытылатын құзыреттер: Жарнама мәтінінің прагматикалық мақсаттарын анықтау және оларды аудармада сақтай білу; Функционалдық эквиваленттілікке жету үшін оңтайлы аударма стратегиясын қолдану. әртүрлі нарықтар мен мәдени контексттерге жарнамалық материалдарды бейімдеу мүмкіндігі.

  Оқу жылы - 2
  Семестр - 3
  Несиелер - 5
  

Профессии

Оқыту нәтижелері

• Эквиваленттілік, грамматика, синтаксис және стиль стандарттарын сақтай отырып, әртүрлі мәтіндердің ауызша және жазбаша аудармасын орындайды; аудармалар мен түпнұсқа мәтіндерді кейіннен автоматтандырылған жүйелерде пайдалану үшін өңдейді; локализацияға материалдарды дайындайды; аударманы автоматтандыру жүйелерінде практикалық қолдану үшін терминологиялық деректер қорлары мен глоссарийлерді бейімдейді.
• Аударманың практикалық мәселелерін шешу үшін қолданбалы зерттеулер жүргізеді; тәжірибеде ақпаратты талдау мен синтездеудің заманауи әдістерін қолданады; нақты аударма жобаларын әзірлеу үшін пәнаралық білімді қолданады.
• Ауызша және жазбаша аударма сапасына тәуелсіз бағалау жүргізеді; аударма сапасын жақсарту бойынша клиенттерге кеңес береді; практикалық ұсыныстар әзірлейді; нақты коммуникативті жағдайға байланысты оңтайлы аударма стратегияларын таңдайды.
• Аударма қызметінде практикалық жағдайларды бағалау және шешім қабылдау үшін қазіргі орыс және халықаралық аударматанудан кәсіби үлгілер мен тәсілдерді қолданады.
• Кәсіби ортада аударма процесін ұйымдастырады; аударма жобаларындағы жеке тұлғалар мен топтардың жұмысын жоспарлайды. Бірнеше тілді пайдалана отырып, халықаралық хаттамалық іс-шараларды өткізеді; ақпараттық және құжаттамалық қамтамасыз етеді; аударма тапсырмалары бойынша мүдделі тараптармен кеңеседі.
• Қарым-қатынастағы стереотиптердің әсерін жеңу, мәдениетаралық жағдайларды имитациялау, ықтимал мәдени кедергілерді болжау және оларды жеңу жолдарын табады; әртүрлі аудиторияға аудармаларды бейімдейді; тиімді мәдениетаралық өзара әрекеттесу мәселелері бойынша кеңес береді; және клиенттің қажеттіліктері негізінде тілді локализациялауды орындайды.
• Аударма алдында мәтіндерді талдайды; тәжірибелік жұмыста аударма деректер қорын, глоссарийлерді және машиналық аударма жүйелерін пайдаланады; термин базалары мен клиент талаптарын синхрондайды; аударма жобаларын аяқтау алгоритмдерін әзірлейді; аударма және локализация процестерінде автоматтандыруды енгізеді.